Lies Janssens is teamcoach bij GTB-Antwerpen vzw. Zij vertelt over haar organisatie, en over hoe ze op een bijzonder creatieve manier met Vuurwerkt aan de slag gingen.

“Anderhalf jaar geleden kwam ik voor het eerst in aanraking met de waarderende benadering en het handboek ‘VUURwerkt’  Binnen GTB Antwerpen vzw (Gespecialiseerde Trajectbepaling- en Begeleidingsdienst) hadden we namelijk de wens om onze huidige manier van gesprekken voeren met werkzoekenden om te buigen naar een meer waarderende vorm ervan.  Onze eerste gesprekken met klanten vertrokken nog te veel van wat er allemaal al misgelopen was, met welke problemen we rekening moeten houden, wat hij allemaal nog niet kan,…  De vraag: “Wat wil jij nu? Waar wil jij naartoe met je leven?” werd nog te weinig gesteld en/of er werd te weinig tijd voor vrijgemaakt.
In een interne werkgroep hebben we hier ruim een jaar rond gewerkt, waarna we besloten om ook de andere in het team hierbij te betrekken. Omdat we weten dat je bij veranderingen best een draagvlak creëert, besloten we om gans het team (40 trajectbegeleiders) te laten kennismaken met de waarderende benadering, tijdens een 2-daagse vorming.  Het was ongelofelijk om te zien welke dynamiek, enthousiasme, ja ‘VUUR’, vrijkwam bij alle trajectbegeleiders.

Eenn koffer vol plannen, door de ogen van GTB

Jan (fictieve naam) was eerder al in begeleiding geweest bij onze dienst.  Zijn traject werd toen afgesloten omdat wij van mening waren dat een tewerkstelling (nog?) niet haalbaar was..  Enkele jaren later kwam Jan dan terug bij onze dienst op gesprek.  We zijn begonnen met een leeg blad en hebben niet zijn eerdere dossier doorgenomen.  Toen we hem de vraag stelde wat hij graag doet, begon hij enthousiast te vertellen over het feit dat hij van evenementen houdt. Hij werkte toen als vrijwilliger bij een dienst die evenementen organiseren. Hij mocht er ticketjes verscheuren, plaatsen aanwijzen, bij de vestiaire helpen,…  Hij deed dit graag, omdat dit een link had met evenementen, feesten, muziek,… wat echt zijn passie is.  Hij wou hier dan ook meer mee gaan doen. Zelf dacht hij aan podiumtechnieker.  Op die manier zou hij bij evenementen betrokken worden, terwijl hij er ook financieel op vooruit zou gaan. Hij diende hier echter wel nog een opleiding voor te volgen.  Hij gaf zelf aan dat hij altijd al moeite had gehad om te studeren en hij dus zijn slaagkansen niet kon inschatten.  Hij wou het echter wel proberen en vond het enorm dat hij hierin ook gesteund werd door onze dienst.  Ondertussen heeft hij deelgenomen aan een aantal instaptesten voor die opleiding en is gebleken dat dit toch iets te hoog gegrepen voor hem is.  Dit was een enorme domper voor hem.  Toch vond hij het fijn dat er in hem geloofd werd, dat hij die kans gekregen heeft.  Nu gaan we samen met hem uitzoeken welke verschillende elementen in zijn droom ‘podiumtechnieker, betrokken worden bij evenementen,…’ hem zo aanspreken, wat dit met hem doet en in welke jobs we deze elementen nog kunnen terugvinden.  Op die manier hopen we nog steeds om zijn droom mee waar te kunnen maken.”

Mijn toekomst waarmaken

Onze ervaringen met dit gesprek…

• “Het was een lang gesprek, maar zeker niet vermoeiend. Ik had zelfs energie nadien.”   (het doet dus niet alleen iets met je klant, maar ook iets met jezelf)
• “ik heb dit toegepast bij een klant die ik al langere tijd in begeleiding heb en waarbij ik het gevoel heb dat ik hem maar niet meekrijg in het verhaal.  Door deze nieuwe insteek, kwam er plots ook een frisse wind in het traject.  Mijn klant vertelde over waar hij binnen enkele jaren zou willen staan.  Voordien had ik het gevoel dat ik maar moest trekken en sleuren aan hem, nu vertelde hij enthousiast en wou hij hier echt mee aan de slag.”
• “Toen hij vertelde dat hij houdt van Formule 1-circuits en daar graag iets mee zou doen, had hij fonkelingen in zijn ogen”
• “Eigenlijk hadden we de hoop al een tijdje opgegeven… We konden niet veel meer voor haar betekenen, er was al zoveel uitgeprobeerd. Toch wou ik het een kans geven en heb ik haar gevraagd naar haar dromen. Het was ongelofelijk te zien wat er ‘gebeurde’ met haar.  Haar moedeloze houding veranderde in één vol energie en enthousiasme.  Misschien hebben we haar, in het verleden, te veel geduwd in een richting waarvan wij dachten dat dat het beste was voor haar?  Misschien hebben we toch te weinig stilgestaan bij was zij nu echt wou en in die richting naar mogelijkheden gezocht?”
• “het is geen methode, het is geen leidraad, het is gewoon een houding”

We hebben hier samen, met  het team, nog een lange weg in af te leggen. Ik geloof zeer sterk in deze benadering en zal er alles aan doen om het vuur verder aan te wakkeren bij alle huidige en nieuwe medewerkers.  Daarnaast zullen wij als dienst dit vuur ook proberen te laten overwaaien naar de partners in ons netwerk.”

Majid Kalaai aan het werk bij inburgering van nieuwkomers

Majid Kalaai is docent Arabisch bij het Onthaalbureau Inburgering Limburg. Hij vertelt…

“Vuurwerkt is voor mij een methode waarin emoties een grote rol spelen. Telkens wanneer ik “Vuurwerkt!” toepaste in mijn lessen kwamen er veel gevoelens en herinneringen naar boven.  Cursisten hadden niet alleen leuke herinneringen. Sommige nieuwkomers hadden een eerder droevig verhaal waar ze kracht uit putten. Die herinneringen ophalen en vertellen maakte natuurlijk heel wat los bij de groep. Hier en daar moesten ze wel eens een traantje wegpinken.

Het is zaterdag 30 januari 2010 wanneer ik bij de Hindi groep “Vuurwerkt!” toepas. Zelf spreek ik geen Hindi, waardoor ik het verhaal niet van de eerste hand kon meevolgen. Gelukkig merkte ik heel duidelijk aan de non-verbale taal, die voor deze methode van groot belang is, hoe de verteller zich voelde en hoe de groep het ervoer.

“Toen ik klein was leerde mijn vader me fietsen. Het was een pijnlijke en moeizame onderneming. Telkens opnieuw stapte ik op mijn fietsje en reed ik enkele meters vooruit. Maar telkens opnieuw ging ik theatraal tegen de vlakte. Mijn vader rende naar me en hielp me recht, wreef een keer over mijn knieën en duwde me weer vooruit. Daar gaan we weer, enkele meters verder, kwak, mijn tweede ontmoeting met het tarmac. Dit keer fietste ik sneller en was de klap ook harder. Mijn knie en elleboog waren geschaafd. Derde keer goede keer dachten we! Papa sprak me moed in en gaf me weer een fikse duw. Het lukt, ik fie….!Voor ik het kon uitspreken reed ik keihard tegen de achterkant van een geparkeerde bestelwagen. Nu wilde ik niet meer. Ik had me te veel pijn gedaan. Toch, nog voor ik het besefte, zat ik weer op mijn fiets. Dit keer lukt het echt! Ik kon fietsen!

Toen het avond werd en we de fiets terug gingen opbergen vroeg mijn vader me wat ik geleerd had vandaag. Trots antwoordde ik, fietsen papa. Hij keek me en zei, nee jongen, leren fietsen is een manier om een groter doel te bereiken. Als je een keer in de put zit, als je geen uitweg ziet, als je het moeilijk krijgt op je school of werk, als je iets wil doen in je leven maar er zit teveel tegen. Denk dan terug aan deze dag. De dag waarop je hebt leren fietsen.

Als mijn vader me vandaag zou vragen wat ik 22 jaar geleden had geleerd dan zou ik zeggen, doorzettingsvermogen en wilskracht papa.”

Het verhaal van deze jongen had de hele groep ontroerd op een positieve manier. De boodschap die hij van zijn vader kreeg en graag wil doorgeven aan anderen werd heel duidelijk. In moeilijke tijden moet je op zoek gaan naar je eigen krachten. Door een herinnering op te halen waarin je het heel moeilijk had maar toch succes boekte zorgt voor een extra motivatie en kracht. Dat succesverhaal terug voor ogen halen zorgt ervoor dat je in het heden en in de toekomst weer nieuwe obstakels kan overwinnen. Dan wil ik nog graag eindigen met de volgende citaat van Constance Baker Motley (1921 – 2005)

“Wie iets echt wil doen, vindt altijd een weg;
wie iets niet wil doen, vindt altijd een excuus!”

Simon Asworth is opbouwwerker bij Stebo. Hij stond mee aan de wieg van Vuurwerkt, en vond meteen creatieve en bijzonder effectieve toepassingen in zijn werk. Een verhaal:

“De parochiezaal van Meulenberg stond een tijd geleden regelmatig in de krant. Meestal naar aanleiding van overlast, vandalisme en de noodkreten van boze vrijwilligers, gebruikers en bewoners. Herleid tot een leeg, gevandaliseerd gebouw werd de parochiezaal symbool voor de frustratie van vrijwilligers. Ooit ondersteunden zij immers met veel enthousiasme  de werking van het parochiecentrum. Waar begint men om de situatie te keren? Zou Vuurwerkt ook in deze situatie kunnen werken?

Als mensen kunnen terugvallen op succeservaringen uit het verleden, blijkt de stap naar positieve toekomstperspectieven  al voorhanden. Ook de vrijwilligers van de Parochiezaal wisten met veel enthousiasme te vertellen over “de tijd van toen”, “die leuke avond” en over “de bewoners die graag kwamen feesten in de grote zaal”. Door de elementen van deze successen te benoemen vonden wij een leidraad om de basis voor een toekomstdroom uit te tekenen. Met deze toekomstdroom voor ogen werden de plannen voor een  ‘nieuwe parochiezaal’ gelegd.
Anno september 2011 is een renovatie van de parochiezaal in volle uitvoering, er is een gemeentelijk wijklokaal geopend in de parochiezaal, de vrijwilligers hebben hun moed en enthousiasme teruggevonden en de parochiezaal is opnieuw een trefplaats voor de wijk!”

Luc Vandenhoeck is projectcoördinator bij de Dienst Beroepsopleiding – Departement Onderwijs en Vorming van de Vlaamse overheid.

“Beroepshalve kwam ik in aanraking met het boek en de map van VUURwerkt. De grappige mannetjes op de kaft deden mij niet meteen de ernst van de inhoud vermoeden. De eerste bladzijden deden me terugdenken aan de ‘geitenwollensokken’-benadering van de wereld, maar al snel werd ik meegenomen in een boeiend verhaal van hoe je met mensen en specifiek met een moeilijke doelgroep aan de slag kan. Een verhaal over hoe je mensen kan optillen en boven zichzelf kan doen uitstijgen door de manier waarop je met hen omgaat. Eigenlijk was het niets nieuws voor mij, want ik heb een lange carrière in de jeugdbeweging en respectabele jaren van inzet voor de klas achter de rug. Alleen was ik een beetje vergeten dat dromen een mens beter kan maken. Dit boek plaatste al dat in een (wetenschappelijk) perspectief en ik was er onmiddellijk van overtuigd dat ik deze benadering ook in mijn huidige job kan gebruiken. Prompt contacteerde ik Griet Bouwen om samen een project voor jongeren in het secundair onderwijs op te zetten Het resultaat kan je volgen op www.go4talent.be . Eén ding wordt me in alle geval elke dag duidelijker: VUUR werkt!”

Stebo-team tewerkstelling, één en al vuur

Stebo’s team tewerkstelling vertrekt bij de begeleiding van werkzoekenden en werkenden vanuit de kracht van mensen. Een duurzame job vinden, dat heeft immers alles te maken met aansluiten op talent en passie. En dan is Vuurwerkt een ideale invalshoek.

Coördinator Nicole Meeusen ziet echter nog toepassingsmogelijkheden. “Vuurwerkt gebruik ik ook om een groeiproces uit te tekenen, om niet enkel te benoemen wat er al is, maar ook wat er kan zijn. Dat stukje is ook belangrijk voor medewerkers, ze willen graag aan zichzelf werken, verder groeien, een uitdaging aangaan. Hen zien groeien is voor mij het meest energiegevende. Hen de kans geven om te groeien vormt mijn eigen bezieling als leidinggevende.”

Luc Meekers is vormingscoördinator bij het OCMW van Genk. Luc getuigt: “Oog hebben voor ieders talenten is een boeiende uitdaging. Vuurwerkt nodigt jezelf en de andere uit om je sterktes te benoemen (te her-ontdekken) en er actief mee aan de slag te gaan.Verlaat voor één keer de platgetreden wandelpaden, en ga op ontdekkingsreis naar je eigen krachtbronnen. Durf te dromen en maak nieuwe plannen. Je zal merken dat je met vernieuwde energie je plannen zal waarmaken.”

 Gun het jezelf ! … Vuur-werkt!